Sturen op schoon water
Waar komen de nutriënten in het oppervlaktewater vandaan? Welke rol speelt de landbouw? Welke sturingsmogelijkheden zijn er voor schoon water? Deze vragen zijn beantwoord in het project Monitoring Stroomgebieden. Het boek ‘Sturen op schoon water’ geeft een makkelijk leesbare samenvatting van alle onderzoeksresultaten die in het project Monitoring Stroomgebieden zijn geboekt. De achterliggende onderzoeken zijn beschreven in 37 wetenschappelijke rapporten. Deze rapporten zijn te vinden op de website van het project.
In 2003 is het project Monitoring Stroomgebieden opgezet om de nutriëntenstromen in en naar het oppervlaktewater op het niveau van stroomgebieden in kaart te brengen. Dit om te kunnen beoordelen of het mestbeleid wel of niet werkt.
Wereldwijd is schoon water een schaars product. Minder dan 5 procent van het water op aarde is geschikt als drinkwater. In Nederland is weliswaar ruimschoots water voorhanden, maar de kwaliteit ervan staat onder druk. De bemesting door de landbouw is hiervan een belangrijke oorzaak. Vanaf halverwege de jaren tachtig ontwikkelde de overheid daarom mestbeleid. Sinds die tijd is het echter niet mogelijk gebleken om via onderzoek op landelijk niveau de relatie tussen het mestbeleid en de kwaliteit van het oppervlaktewater aan te tonen. Vandaar het ‘Meerjarig monitoringsprogramma naar de uit- en afspoeling van nutriënten in stroomgebieden en polders’, onder leiding van Dorothee van Tol.
In dit programma is onder andere onderzocht hoe de nutriënten uit bemesting kunnen worden onderscheiden van nutriënten die op een andere manier in het oppervlaktewater komen. Door meten en modelleren wordt inzicht verkregen in het systeem, en kunnen dus sturingsmogelijk-heden worden bepaald. Ofwel: hoe kunnen waterbeheerders en beleidsmakers sturen op schoon water in stroomgebieden? In vier stroomgebieden (Krimpenerwaard, Drentse Aa, Schuitenbeek, Quarles van Ufford) zijn bronnen en routes van nutriënten in kaart gebracht. Op basis van eigenschappen van elk van deze vier gebieden is een kaart opgesteld met vergelijkbare stroomgebieden waar de onderzoekresultaten ook kunnen worden toegepast.
Het mestbeleid blijkt te werken, stellen de auteurs van het boekje: “Zonder mestwetgeving was de belasting duidelijk hoger geweest.” Niet overal echter worden de normen gehaald. De onderzoekresultaten laten een tweezijdig beeld zien: “Er zijn veel mogelijkheden om te sturen op schoon water met maatregelen ten aanzien van de bemesting. Die zijn op landelijk niveau echter beperkt. Op het niveau van het stroomgebied zijn de sturingsmogelijkheden maatwerk.” Het boekje sluit af met 25 concrete tips voor waterbeheerders voor het verzamelen en interpreteren van meetgegevens.
Klik hier voor een pdf van het boekje. Gedrukte exemplaren van het boekje zijn verkrijgbaar bij dorothee.vantol-leenders@wur.nl.
