Doelstelling

Doelen vliegen:

• effect van vliegen op welzijn vee en verzorger in kaart brengen
• alternatieve beheersingsstrategieën ontwerpen
• alternatieve beheersingsstrategieën uittesten.

Doel gehoornde veestapel:

• Meten van beschadigingen en welzijn in gehoornde koppels en praktisch onderzoeken onder welke omstandigheden gehoornd vee gehouden kan worden zonder dat het dierwelzijn van (een deel van) de veestapel terugloopt en het bedrijf economisch gevoerd kan worden.

Doelen levertbot:

• Veilige melk leveren, zonder residuen van medicijnen.
• Effect van uitgestelde behandeling op welzijn, gezondheid en productie bepalen.
• Belang van het ontwikkelen van nieuwe leverbotmiddelen en of preventie aantonen.

Werkwijze

Aanpak vliegen
D.m.v. tellingen en observaties in voorjaar, zomer en najaar op 10 bedrijven kan het effect van vliegen op welzijn van het vee in kaart gebracht worden. Tegelijkertijd kunnen een aantal strategieën om het aantal vliegen te beheersen worden uitgetest.

Aanpak gehoornde veestapel
Er wordt van bestaande kennis gebruik gemaakt en valt te denken aan veeras (karakter, stand van de hoorns), aard en grootte van de huisvesting, groepsgrootte, groepssamenstelling en groepswisselingen, voeraanbod, gedrag van veehouder.
De resultaten kunnen gemeten worden in rust in de koppel/vluchtreacties, huidbeschadigingen, bloeduiers etc. Metingen vinden plaats op 10 bedrijven (4 keer per jaar). Op basis van analyse en reeds beschikbare kennis wordt een checklist samengesteld. Ook de mogelijkheden van het inzetten van ongehoornde rassen onder Nederlandse omstandigheden moeten duidelijk worden.

Aanpak leverbotproblematiek
Op parktijkbedrijven waar het melkvee last heeft van leverbot, wordt door middel van bloedonderzoek het besmettingsniveau onderzocht bij meerdere leeftijdsgroepen. Op basis daarvan wordt behandeld volgens voorschrift: alleen droogstaande dieren. Bij de overige besmette dieren wordt door herhaalde bloedanalyses de besmetting gevolg. De mogelijkheden van andere middelen worden onderzocht. Productie en gezondheid van de koeien worden vastgelegd.

Datum en omschrijving fases en go/no go momenten:

• Vliegen: Afhankelijk van vliegenlast beslissen over uitvoering: k€ 5.
• Gehoornde veestapel, vooral uitvoeren tijdens de stalperiode 2007/2008: k€ 36.5.
• Leverbotproblematiek, afhankelijk van de weersomstandigheden, alleen uitvoeren als er grote kans is op het optreden van leverbot: k€ 10.

Beoogd resultaat

Vliegen
Biologische bestrijding is nog niet erg succesvol. In stallen en buiten beperken vooral zwaluwen de overlast van vliegen. Op vee worden vaak chemische middelen gebruikt in de vorm van oorplaatjes of pour on middelen en wordt geëxperimenteerd met azijn en microbioticum. Schoon en droog houden van de stal, goed ventileren en regelmatig goed mixen van de mest beperken de vliegenoverlast. Madendood in strooisel (potstal) werkt als het tijdig wordt toegepast.

Leverbot
De problemen met leverbot op biologische melkveebedrijven nemen toe door vernatting. In de echte leverbotgebieden zijn er nauwelijks preventieve management maatregelen mogelijk en zullen de oplossingen gezocht moeten worden in middelen die ook voor melkgevende dieren toepasbaar zijn.

Gehoornde veestapel
Uit summiere gegevens blijkt dat bij gehoornde veestapels meer verwondingen voorkomen en dat huisvesting, ras en management daarop grote invloed hebben. Het inzetten van genetisch ongehoornde stieren kan het onthoornen in de toekomst mogelijk overbodig maken. In de BD-landbouw is dat geen optie.

Productenlijst 2008

• Gidi Smolders. Overlast van vliegen op biologische melkveebedrijven. V-focus december 2008.
• Gidi Smolders. Veehouder leert veel van beoordelen andermans bedrijf. V-focus, oktober 2008.
• Gidi Smolders. Assessments of skin damages in dairy cows. Proceedings ISOFAR meeting Modena, juni 2008.
• Databankje met middelen/methoden en werkzame stoffen tegen vliegen op melkveebedrijven
• Gidi Smolders. In vijf stappen naar een verbeterde diergezondheid. Biokennisbericht 6, nov 2008.
• Gidi Smolders & Jan-Paul Wagenaar. Laag celgetal bij eerste afkalving betaalt zich terug. V-focus oktober 2008

Gidi Smolders. Overlast van vliegen op biologische melkveebedrijven. V-focus december 2008.