Wageningen UR
Kennis Online - Wageningen UR onderzoek voor EL&I

Nutriënten Waterproof - algemeen

Algemene gegevens

BO-04-004-001.004
01 januari 2007
31 december 2008
Active

Doelstelling

Het ontwikkelen van bedrijfssystemen met een minimale uitspoeling met daarnaast een goede landbouwkundige productie, een maximaal sluiten van (biologische) kringlopen, een goede bodemkwaliteit en een goede inpassing in de bedrijfsvoering.

Het gebruik van het biologische bedrijfssysteem als proeflocatie voor onderzoek uit andere projecten.

Werkwijze

Activiteiten en betrokkenheid sector: [onderscheid maken in specifiek voor 2009 en voor gehele looptijd project]

Op de PPO-proeflocatie Vredepeel (zandgrond, Noord Limburg) zijn wordt een geïntegreerd en biologisch bedrijfssysteem ontwikkeld en getest. In 2008 is het biologische bedrijfssysteem herontworpen.

De vruchtwisseling is als volgt:

  1. aardappel
  2. luzerne
  3. prei
  4. korrelmaïs
  5. broccoli
  6. zomergerst

Vanaf 2009 is er geen boomteelt meer in het systeem.

 

Belangrijk aandachtspunt in het project is het ontwerpen en testen van een bemestingsstrategie gebaseerd op evenwichtsbemesting voor P en K in combinatie met voldoende aaltjesbeheersing. Evenwichtsbemesting maakt opname van vlinderbloemigen in de vruchtwisseling noodzakelijk maar deze vormen een groot risico op schade door aaltjes in de vruchtwisseling. De vraag is of deze gangbare theorie en praktijk ook in de biologische landbouw geld.

Daarnaast zijn actuele vragen:

  1. optimaal organisch stofbeheer in relatie tot bemesting, koolstofopslag en bodemweerbaarheid (hoeveelheid effectieve organische stof, type organische stof etc.),
  2. mogelijkheden voor bijbemesting (met name in prei),
  3. opvang en hergebruik van nutriënten in drainwater.

Eind 2008/begin 2009 worden de resultaten van 2008 geanalyseerd. Ook deze resultaten zullen worden meegewogen worden in de opzet van 2009. Begin 2009 worden nieuwe teelt- en bemestingsplannen opgesteld. Vervolgens worden de gewassen geteeld, alle handelingen geregistreerd en metingen verricht om bodemvoorraden en de uitspoeling van stikstof en fosfaat naar grond- en oppervlaktewater vast te stellen.

In 2009 wordt het Geïntegreerde deel van Nutriënten Waterproof afgerond en worden de resultaten dieper geanalyseerd. Hierbij worden ook de resultaten van het biologische systeem betrokken.
Betrokkenheid van de sector komt tot uiting in de volgende activiteiten:

  • Deelname aan begeleidingscommissie door 2-3 biologische telers. De commissie komt 4 keer per jaar bijeen om de voortgang van het onderzoek te bespreken.
  • Uitwisseling met bemestingsgroep biologisch praktijknetwerk: oppakken van vragen uit groep, aanleveren kennis
  • Koppeling met themawerkgroep bodem en bemesting biologica
  • Terugkoppeling resultaten naar sector via vakbladartikelen, infobladen, websites, excursies en lezingen.
  • Ruimte in systemen voor additioneel onderzoek en demo’s

Datum en omschrijving fases en go/no go momenten: (zo mogelijk budget per fase)

In het najaar van 2008 wordt Nutriënten Waterproof geëvalueerd. Gekeken wordt naar o.a. de resultaten van het project, het netwerk rond het project, de outcome en impact, de waarde als proeflocatie op zandgrond. Op basis van deze evaluatie kan het project ook worden beëindigd, of worden bijgesteld.

  • 01/01 – 01/03 Analyseren en evalueren teeltseizoen 2008, opstellen teelt en bemestingsplannen, meetplannen 2009, bespreken resultaten en plannen met begeleidingscommissie
  • 01/01 – 01/03 Uitspoelingsmetingen voor vaststellen effecten teeltseizoen 2008 op waterkwaliteit
  • 01/01 – 31/12 Uitvoering van biologische (en geïntegreerde) systemen inclusief waarneming en metingen
  • 01/10 – 31/12 Start verwerking en analyse gegevens teeltseizoen 2009

Geen go/no go momenten gedurende het jaar

Beoogd resultaat

Samenvatting bereikte resultaten in 2009

2009 heeft met name in het teken gestaan van de afronding van het (geïntegreerde deel van het) project. Belangrijke conclusie is dat in het biologische systeem wel aan de nitraatnorm voldaan kan worden door een extensievere vruchtwisseling, groter gebruik van groenbemesters en lager bemestingsniveau. Dit biedt aanknopingspunten voor de gangbare landbouw die echter niet op korte termijn uitvoerbaar zijn door het lagere prijsniveau in de gangbare landbouw. Verdere optimalisering van het biologische system blijft daarom belangrijk: verhogen opbrengst en kwaliteit bij gelijkblijvende of lagere emissies, op peil houden/verhogen organische stofaanvoer  via groenbemesters/gewasresten/compost/mest.. Andere belangrijke conclusie is dat aanvoer van organische stof belangrijk is om opbrengsten op peil te houden. Geen aanvoer van organische stof via compost/dierlijke mest gaf een lagere opbrengst.

Productenlijst 2009

Congresbijdrage:
Haan, J.J. de, K.B. Zwart, A.B. Smit & W.C.A. van Geel. 2009. Can intensive arable farming systems on sandy soils in the Netherlands meet the targets in the nitrate directive?  Proceedings 16th Nitrogen Workshop, Connecting different scales of nitrogen use in agriculture, Turin, Italy, 28 June – 1 July 2009. pp. 471-472. http://www.nitrogenworkshop2009.org/papers.htm

Vakbladartikelen:

  • Haan, Janjo de (2009). Zoektocht naar nieuwe oplossingen voor toekomst open teelten. Innoveren met nutriënten. Syscope Magazine, Extra editie zomer 2009, nummer 22.
  • Geel, W. van (2009). Pulstec schiet mest afgepast op juiste plek de grond in. Groenten & Fruit, 15 mei 2009, p. 28-29.
  • Rovers, Jacques (2009). Bij bladgewassen draait veel om stikstof. Groenten & Fruit week 23, p. 26-27.
  • Dodde, Hajo (2009). Scherp bemesten op zandgrond. PPO-Vredepeel houdt zich bezig met het project Nutriënten Waterproof. Nieuwe Oogst Gewas, 20 juni, p. 15.
  • Tönjes, Jorg (2009). Minimale emissie zware opgave. Nutriënten Waterproof: grote knelpunten bij effectieve maatregelen. Nieuwe Oogst Gewas, 12 sept, p. 14-15.

Nieuwsberichten vakpers:

  • Agrarisch Dagblad, 13 oktober 2009 dinsdag, Blz. 9 Ed. 24 Nr. 24, Akkerbouw heeft moeite met gebruik digestaat, Herma van den Pol
  • Agriholland, 15 oktober 2009, Nieuwe oplossingen voor uitspoelingsprobleem vollegrondsteelt nodig, verwijzing artikel Syscope.
  • Agriholland, 8 oktober 2009, Proeven met digestaat van varkensdrijfmest hoopgevend, verwijzing nieuwsbericht Syscope.
  • AGD, 16 september 2009/8 oktober 2009, Akkerbouw wil wijziging mestwet voor behoud sector
  • Agrarisch Dagblad, 19 september 2009 zaterdag, BIBU; Blz. 3 Ed. 24 Nr. 8, Akkerbouw: mestwet wijzigen; Teelt Zuiden moet mogelijk blijven. Mariska Vermaas
  • Agrarisch Dagblad, 11 september 2009, 'Gangbare akkerbouw op zandgrond in Zuid-Nederland wordt onmogelijk'

Rapporten:

  • Geel, W.C.A. van & G.J. van der Burgt (2009). Verslag workshop afbraak organische stof bodem, gehouden op 27 oktober 2008 in Wageningen. PPO projectnr. 32 530133 60, Lelystad, 15 p. + bijlagen.
  • Geel, W.C.A. van, J.H.M. Visser, H.A.G. Verstegen & J.J. de Haan (2009). Vergelijking van luzerne en gras-klaver, inclusief effect op aanwezige aaltjes en de volgteelt prei. PPO projectnr. 32 530133 00, Lelystad, 26 p. + bijlagen.
  • Haan, Janjo de & Willem van Geel (2009). Nitraatnorm op zand verdraagt geen intensieve landbouw. Bevindingen uit project Nutriënten Waterproof 2005-2008. Praktijkonderzoek Plant & Omgeving, Lelystad.

Lezingen en presentaties:

  • Geel, W.C.A. van (2009). Inspelen op mineralisatie & Effect N-gift en bodemeigenschappen. Bladgewassenmiddag van Duurzaam Nutriëntenbeheer, Telen met toekomst en Nutriënten Waterproof. Oirschot, 17 maart 2009.
  • Haan, Janjo de (2009). Maatschappelijke noodzaak efficiënte stikstofbemesting / Nieuwe teeltsystmen. Bladgewassenmiddag van Duurzaam Nutriëntenbeheer, Telen met toekomst en Nutriënten Waterproof. Oirschot, 17 maart 2009.
  • Geel, W.C.A. van (2009). Verhogen stikstofefficiëntie in de maïsteelt. Nederlandse Gras en Maïsmanifestatie, Vredepeel, 8 september 2009.
  • Geel, W.C.A. van (2009). Bemestingsresultaten bieten in Nutriënten Waterproof. Praktijkdag Suikerbieten en Energieboerderij, Vredepeel, 17 september 2009.
  • Haan, J.J. de, K.B. Zwart, A.B. Smit & W.C.A. van Geel (2009). Nutrients Waterproof Systems research on reducing nitrate leaching in intensive arable farming on sandy soils in SE-NL?  Presentation 16th Nitrogen Workshop, Connecting different scales of nitrogen use in agriculture, Turin, Italy, 28 June – 1 July 2009. Praktijkonderzoek Plant & Omgeving. Lelystad.
  • Haan, Janjo de (2009). Nutriënten Waterproof, Is het nutriëntenlek te dichten? Presentatie slotbijeenkomst Nutriënten Waterproof Vredepeel, 1 september 2009. Praktijkonderzoek Plant & Omgeving. Lelystad.
  • Haan, Janjo de, Willem van Geel & Peter Dekker (2009). Verhoging stikstof- en fosfaatefficiëntie, (Hoe) is aan toekomstige wetgeving te voldoen. Opleidingsdag Agerland, Wageningen 27-10-09. Praktijkonderzoek Plant & Omgeving. Lelystad.

Posters:

  • Haan, J.J. de, K.B. Zwart, A.B. Smit & W.C.A. van Geel (2009). Can intensive arable farming systems on sandy soils in the Netherlands meet the targets in the nitrate directive?  Poster 16th Nitrogen Workshop, Connecting different scales of nitrogen use in agriculture, Turin, Italy, 28 June – 1 July 2009. Praktijkonderzoek Plant & Omgeving. Lelystad.
  • Geel, Willem van, Janjo de Haan & Harry Verstegen (2009). Resultaten Geïntegreerd bedrijfssysteem (GI). Slotbijeenkomst Nutriënten Waterproof. Vredepeel, 1 september 2009.
  • Geel, Willem van, Janjo de Haan & Harry Verstegen (2009). Resultaten Biologisch bedrijfssysteem (BIO). Slotbijeenkomst Nutriënten Waterproof. Vredepeel, 1 september 2009.
  • Geel, Willem van, Kor Zwart & Janjo de Haan (2009). Analyse nitraatuitspoeling. Slotbijeenkomst Nutriënten Waterproof. Vredepeel, 1 september 2009.
  • Geel, Willem van, Janjo de Haan & Harry Verstegen (2009). Ontwikkeling organische stof in de bodem. Slotbijeenkomst Nutriënten Waterproof. Vredepeel, 1 september 2009.
  • Geel, Willem van, Janjo de Haan, Johnny Visser & Harry Verstegen (2009). Vergelijking luzerne en gras-klaver in het biologisch bedrijfssysteem op zuidoostelijk zand. Slotbijeenkomst Nutriënten Waterproof. Vredepeel, 1 september 2009.
  • Haan, Janjo de, Harry Verstegen & Willem van Geel (2009). Rijenbemesting met dierlijke mest en kunstmest in snijmaïs. Slotbijeenkomst Nutriënten Waterproof. Vredepeel, 1 september 2009.
  • Haan, Janjo de, Jan Rinze van der Schoot & Harry Verstegen (2009). Natuurlijke waterzuiveringssystemen op bedrijfsniveau. Slotbijeenkomst Nutriënten Waterproof. Vredepeel, 1 september 2009.
  • Haan, Janjo de, Willem van Geel & Harry Verstegen (2009). Toepassing digestaat van varkensdrijfmest in Nutriënten Waterproof. Slotbijeenkomst Nutriënten Waterproof. Vredepeel, 1 september 2009.
  • Haan, Janjo de (2009). Teelt de grond uit: het idee. Slotbijeenkomst Nutriënten Waterproof. Vredepeel, 1 september 2009.
  • Haan, Janjo de (2009). Teelt de grond uit: activiteiten tot nu toe. Slotbijeenkomst Nutriënten Waterproof. Vredepeel, 1 september 2009.
  • Ruijter, Frank de, Hein ten Berge & Bert Smit (2009). Nitraatuitspoeling uit gewasresten van broccoli, prei en suikerbiet. Slotbijeenkomst Nutriënten Waterproof. Vredepeel, 1 september 2009.
  • Ruijter, Frank de (2009). Vergelijking van meststoffen in vollegrondsgroenten. Slotbijeenkomst Nutriënten Waterproof. Vredepeel, 1 september 2009.
  • Smit, Bert (2009. Stikstof uit mineralisatie: lek in de kringloop of welkome aanvulling. Slotbijeenkomst Nutriënten Waterproof. Vredepeel, 1 september 2009.

Open dagen en workshops:

  • Slotbijeenkomst NWP 1 september 2009 Vredepeel, 45 deelnemers
  • Bladgewassenmiddag 18 maart 2009 Oirschot, 19 deelnemers
  • Bijdragen aan maïsmanifestatie en suikerbieten praktijkdag
  • Diverse excursies op proefbedrijf Vredepeel hebben aandacht besteed aan Nutriënten Waterproof.

Folders en flyers:

  • Haan, Janjo de, Willem van Geel, Harry Verstegen & Brigitte Kroonen-Backbier (red) (2009). Nutriënten Waterproof Slotbijeenkomst 1 september 2009. Praktijkonderzoek Plant & Omgeving Wageningen UR. Lelystad.
  • Geel, Willem van & Janjo de Haan. Bemestingsresultaten suikerbiet in Nutriënten Waterproof. Bezoekersgids praktijkdag suikerbieten en energieboerderij 17 september 2009. Praktijkonderzoek Plant & Omgeving Wageningen UR. Lelystad.
  • Haan, Janjo de (2009). Verslag slotbijeenkomst Nutriënten Waterproof. PPO-Proefbedrijf Vredepeel 1 september 2009. Praktijkonderzoek Plant & Omgeving Wageningen UR. Lelystad.
  • Rovers, Jacques (2009). Verslag van bijeenkomst bemesting bladgewassen op 18 maart 2009. Praktijkonderzoek Plant & Omgeving Wageningen UR. Lelystad.

Nieuwsberichten website Biokennis:

  • Geel, Willem van (2009). Luzerne of grasklaver in het biologisch bouwplan op zuidoostelijk zand? Praktijkonderzoek Plant & Omgeving.
  • Geel, Willem van (2009). Biologisch bedrijfssysteem op zandgrond onder EU-nitraatnorm en goede productkwaliteit. Praktijkonderzoek Plant & Omgeving.
  • Smit, Bert (2009. Onderzoek naar stikstofmineralisatie binnen Nutriënten Waterproof. Plant Research International.

Nieuwsberichten website Syscope:

  • Broek, Rob van den (2009) Biologische beheersing trips in prei. Praktijkonderzoek Plant & Omgeving.
  • Geel, Willem van (2009). Luzerne of grasklaver in het biologisch bouwplan op zuidoostelijk zand? Praktijkonderzoek Plant & Omgeving.
  • Geel, Willem van (2009). Proeven met digestaat van varkensdrijfmest hoopgevend. Praktijkonderzoek Plant & Omgeving.
  • Geel, Willem van (2009). Workshop afbraak organische stof in de bodem. Praktijkonderzoek Plant & Omgeving.
  • Haan, Janjo de (2009). EU-nitraatrichtlijn nog niet haalbaar in de praktijk. Praktijkonderzoek Plant & Omgeving.
  • Haan, Janjo de (2009). Stapje voor stapje efficiënter omgaan met meststoffen. Praktijkonderzoek Plant & Omgeving.
  • Smit, Bert (2009. Onderzoek naar stikstofmineralisatie binnen Nutriënten Waterproof. Plant Research International.
  • Zwart, Kor (2009. Analyse uitspoeling van nitraat op Vredepeel. Alterra.

Kennisonline:

  • Haan, Janjo de (2009) Nutriënten Waterproof, 3 februari 2009 nieuwsbericht nav infoblad mest & mineralen

Meer over dit project