Topsoil+, bodemkwaliteit op zand

Doelstelling

Hoofddoel van Topsoil+ is het ontwikkelen van bedrijfssystemen met optimale bodemkwaliteit, specifiek voor de sierteelt op duinzandgronden in een stedelijke omgeving. Bij bodemkwaliteit ligt de nadruk op bodemgezondheid. Er zijn de volgende speerpunten benoemd:

• Organische stof management en bodemgezondheid - invloed organische stofgehalte op de bodemgezondheid en ziektewering van de bodem
• Nieuwe teelten op nieuwe grond  - verbreding van de vruchtwisseling met siergewassen (sierheesters, bollen, vaste planten, zomerbloemen en tussengewassen)
• Duurzame kwaliteitsproductie in geïntegreerd en biologisch teeltsysteem - kwaliteitsproductie bij verschillende organische stof gehalten, binnen de kaders van de milieuwetgeving
• Biologische sierteelt – de biologische teelt in zijn algemeenheid en speciale aandacht voor de belangrijkste knelpunten in de bioteelt: stikstofvoeding en onkruidbestrijding
• Beleving het jaarrond - aantrekkelijke stedelijke omgeving door gedurende een groot deel van het jaar kleur in het landschap te brengen

Werkwijze

Activiteiten en betrokkenheid sector: [onderscheid maken in specifiek voor komend jaar en voor gehele looptijd project]

De uitvoering van het project vindt plaats op het proefterrein van PPO-Bollen in Lisse. In Topsoil+ wordt het effect van vruchtwisseling en organische stof management onderzocht. In het geïntegreerde systeem is het oorspronkelijke organische stof gehalte van 0.7% gehandhaafd. In het biologische systeem is het gehalte verhoogd tot 1.4%. Op een beperkte oppervlakte is het gehalte verhoogd tot 4% waar ook biologisch wordt geteeld. In het geïntegreerde en biologische systeem wordt een vruchtwisseling van bollen, sierheesters, vaste planten, zomerbloemen en een aantal tussengewassen gevolgd.

Op verzoek van de PWG Sierteelt is in 2006 de vruchtwisseling in het biologische systeem van 1:7 naar 1:8 aangepast. Dit is gedaan door het omzetten van de vaste plantenteelt naar een tweejarige teelt, waarbij gewassen gekozen worden die als zomerbloem geoogst kunnen worden. In de komende jaren zal het systeem zich naar verwachting stabiliseren.

In 2008 is het onderzoek naar het effect van de behandelingen op de weerbaarheid tegen bodemziekten in biotoetsen vervolgd. In 2007 is experiment uitgevoerd om het wortelonkruid akkerkers of kiek (Rorippa sylvestris) te bestrijden. Op basis van de resultaten wordt vervolgactie gepland.

Er zijn aanwijzingen dat met vinasskali in de bollen niet voldoende stikstof kan worden toegediend zonder teveel kalium toe te dienen De toediening van stikstof met de spaakwielbemester in de bollen wordt voortgezet. Er wordt naar alternatieve meststoffen gezocht.

Op basis van de behaalde opbrengsten in 2007 in relatie tot de opgestelde streefwaarden wordt het werkplan voor 2008 verder ingevuld. Ook zullen de streefwaarden voor bio teelten worden bijgesteld.

Het onderzoek wordt begeleid door een Technische Begeleidingscommissie van zes leden met vertegenwoordigers van de verschillende gewassen die geteeld worden in het bedrijfsysteem. De commissie komt minmaal viermaal per jaar bij elkaar.

• Organische stof speelt een belangrijke rol in de bodemgezondheid. Er zijn aanwijzingen dat de organische stof in duinzandgronden sneller afbreekt dan in andere zandgronden. Eind 2007 is het door het PT gefinancierde project ‘Organische stof management op zandgronden met speciale aandacht voor duinzand’ gestart.
• Dit project wordt deels binnen Topsoil+ uitgevoerd en ook worden monsters van de verschillende percelen met verschillende organische stof gehalten onderzocht.
• In het project ‘Biotoetsen’ wordt de bodemweerbaarheid van de in het Topsoil+ project aangelegd behandelingen onderzocht. Hierbij wordt het effect van de verschillende behandelingen op weerbaarheid tegen verschillende bodemziekten onderzocht. 

Datum en omschrijving fases en go/no go momenten: (zo mogelijk budget per fase)

In het project Topsoil+ wordt naast een biologisch ook een geïntegreerd systeem onderzocht.

In mei 2007 is het geïntegreerd deel door LNV positief geëvalueerd. Hiermee is voortzetting van het geïntegreerde systeem tot eind 2009 gegarandeerd.

Over de financiering van het biologische systeem wordt jaarlijks beslist.

Beoogd resultaat

Samenvatting bereikte resultaten in 2009

Vrijdag 11 september organiseerde PPO-Bloembollen en Boomkwekerij een Kennisdag in Lisse. Als onderdeel van deze middag werd er een goed bezochte afsluitende bijeenkomst van het t Topsoil+ project gehouden.

In dit onderzoek is aangetoond dat organische stof een positief effect op de bodemgezondheid, m.n. de onderdrukking van wortelknobbelaaltjes. De voorvrucht heeft ook een effect maar dat is minder duidelijk. In Tabel 1 staan de belangrijkste resultaten vermeld.

Tabel 1. Het effect van voorvrucht en een verhoogd organische stofgehalte op verschillende bodemziekten in de biotoetsen.

Een beperkt aantal sierheesters groeit goed op duinzand. De hoge pH van duinzand lijkt de belangrijkste beperking te vormen.

De behaalde opbrengsten van de verschillende gewassen in het Topsoil+ project waren redelijk tot goed.   Indien de opbrengsten lager waren dan de gesteld streefwaarden waren daarvoor duidelijke oorzaken voor aanwezig.

In de biologische Topsoil+ systemen zijn er nauwelijks ziekten en plagen opgetreden. Onkruidbeheersing blijft een belangrijk knelpunt. Gehakseld stro en compost zijn  effectieve en betaalbare afdekmaterialen. De opbrengsten waren redelijk maar gemiddeld lager dan in het geintegreerde systeem.

Er zijn verschillende mogelijkheden om meer kleur in de Duin- en Bollenstreek te brengen. Het inzaaien van slootkanten en perceelsranden met bloemenmengsels  is een van de mogelijkheden naast verruiming van de vruchtwiiseling met zomerbloemen

Productenlijst 2009

Presentaties 11 september 2009

Henk van Reuler                    Topsoil+ Inleiding

Paul van Leeuwen                 Bollenteelt in Topsoil+

Pieter van Dalfsen                 Geïntegreerde en biologische teelt van vaste planten

Gera van Os                          Topsoil+ - Bodemweerbaarheid

Henk van Reuler 2010. Brochure Topsoil+ - Systeeminnovaties voor een duurzame sierteelt op duinzandgrond (in druk)

Henk van Reuler, Gera van Os, Frank van der Helm, Paul van Leeuwen, Pieter van Dalfsen, Annette Pronk, Jerre de Blok, Peter Roelofs, Casper Slootweg, 2010. Eindrapport - Topsoil+ Bodemkwaliteit op zand.