Systeemaanpak in onkruidbeheersing (zwarte stroken)

Doelstelling

Verlaging van de arbeidsinzet voor onkruidbeheersing door preventie en systeemaanpak.

Werkwijze

De sector is via de themagroep onkruidbeheersing in het praktijknetwerk zeer nauw betrokken bij alle onderzoeksprojecten op het gebied van niet-chemische onkruidbeheersing. De in dit project uit te voeren activiteiten zullen mede beoordeeld worden door de deelnemers van de themagroep onkruidbeheersing in het praktijknetwerk en de productwerkgroep agv.

Het aanleggen van zwarte grondstroken als preventieve onkruidbestrijding in de gewasrij is perspectiefvol. In 2004 en 2005 zijn proeven gedaan met een voor dit doel ontwikkelde strokenzaaimachine. In beide jaren werd een sterk onkruidonderdrukkend effect van de stroken op de onkruidontwikkeling in de gewasrij waargenomen. In 2004 was de opkomst van de uien slecht, daarom is in 2005 besloten niet in maar onder de zwarte grondstrook te zaaien. Dit verbeterde de opkomst van de uien.

In 2006 zijn twee proeven in zaaiuien aangelegd. Deze proeven zijn aangelegd met het prototype dat ook in 2004 en 2005 is gebruikt, hiermee werden twee rijen uien op één bed gezaaid en afgedekt met zwarte grond. De uien zaaitechniek in deze machine is identiek aan die van een ‘normale’ uienzaaimachine. De zaaitechniek is dan ook bij de proeven in 2005 als betrouwbaar ervaren.

Het aanbrengen van de strook zwarte grond (8 cm breed) is echter nog een punt van zorg. Doordat de aanvoer van de compost moeilijk te regelen is, is het lastig om een constante laagdikte te bewerkstelligen. De resultaten in 2006 waren weer goed genoeg om te besluiten een in 2006 gebruikte machine (lelieplanter), voor het aanbrengen van zwarte grond op een tulpenperceel, om te bouwen voor een machine die 4 rijen uien kan zaaien en in dezelfde werkgang de zwarte grond aanbrengen. Deze machine is ingezet in 2007 en het aanbrengen van de zwarte grond ging goed. Het probleem was het zaaien. De gebruikte zaai elementen waren oud en haperden regelmatig.

Daarnaast werd de grond tussen de rijen onvoldoende geëgaliseerd. Dit had tot gevolg dat de grond tussen de rijen te hoog lag. Na het zaaien bleef het erg lang droog. Om toch de uien goed te laten kiemen werd er beregend. De grond tussen de rijen spoelde hier door op de randen van de zwarte grond strook. De resultaten wat de onkruidonderdrukking betreft zijn daardoor negatief beïnvloed. Daarnaast zijn in 2007 twee proeven aangelegd in wortelen. In deze proeven is vooral gekeken naar de optimale dikte van de aangebrachte laag zwarte grond. Deze proeven lieten zien dat er ook in de teelt van wortelen mogelijkheden zijn. De dikte van de laag is wel erg belangrijk. Maar de onkruidonderdrukking was goed. Zelfs bij een laag van twee centimeter ruim 80 % en bij een laag van 4 cm ruim boven de 90 %. De resultaten waren van dien aard dat er besloten is om de Firma van Hienen een voorzet te laten maken voor een nieuw te bouwen machine (uitgaande van het principe van een lelieplanter). Dhr. A. van Vilsteren is de opdrachtgever voor het bouwen van deze machine.

In 2008 zijn de mogelijkheden onderzocht voor een bredere toepassing van het gebruik van zwarte grond voor meerdere gewassen en teelt systemen, o.a. zaaiuien normale vlakveldsteelt en voor de teelt op ruggen van wortelen en uien. Tevens zal geïnventariseerd worden in welke gewassen deze toepassing ook ingezet kan worden.

Onderzoeksvragen voor 2009
Een aantal zaken zoals de optimalisatie van de bewerkingen zoals schoffelen gedurende de teelt is nodig. Ook de kwaliteit van de zwarte grond (compost) is een punt van verbetering en de mogelijkheden van andere afdekmaterialen zullen nog onderzocht moeten worden. Tevens zal de verbreding naar inzet in andere gewassen onderzocht worden.

Binnen het beschikbare budget zal gekozen en geconcentreerd moeten worden, mede omdat zoals het er nu uitziet niet gebruik gemaakt kan worden van aanvullende objecten in proeven in plantgezondheidsonderzoek. Deze keuze en waarschijnlijk met name het volgen van de effecten bij een aantal praktijkdemo’s, zal in afstemming met het betrokken projectteam gebeuren.

Beoogd resultaat

Het onderzoek in 2009 heeft opnieuw aangetoond dat het systeem met het toedienen van compost direct na het zaaien (in één werkgang) een goede onkruid onderdrukking geeft. Wel bleek in 2009 dat de kwaliteit van de compost heel erg belangrijk is en blijft.

Toepassing in gewassen als witlof en cichorei bleken te veel risico te geven t.a.v. de opkomst van het gewas. De opkomst van beide gewassen was te laag.

De inzet van strokorrels bleek technisch wel uitvoerbaar. Als de strokorrels voldoende nat gemaakt worden, direct na de toepassing, dan bleken ze zeer snel uit elkaar te vallen. 30.000 liter water per ha. bleek genoeg om de korrels voldoende uit elkaar te doen vallen. Dit betekent voor uien bij 4 rij op een bed van 1,50 meter, ruim 6000 ltr water per ha en bij wortelen ongeveer de helft. Een ander veel belangrijker aspect was de onttrekking van stikstof door de strokorrels. De toepassing met strokorrels heeft op dit moment nog te veel nadelen voor een brede toepassing. 

Productenlijst 2009

Artikelen

• Bleeker, P.O. Onkruidreductie met zwartegrond (compost), nieuwsflits biokennis.
  28-05-2009 www.biokennis.nl 
• Bleeker, P.O. Compostkwaliteit bepaalt het onkruidonderdrukkend effect. nieuwsflits biokennis. 10-09-2009 www.biokennis.nl 
• Bleeker, P.O. Biologische boeren ontwerpen machines, Ekoland no 6-2009 pag. 7
• Sorgen-Merholz, M. van, / Bleeker, P.O. Unkraut lässt sich unterdrucken, Gemuse (Oostenrijk) 6/2009 blz. 39
• Annoniem, Unkraut vermiedung durch Kompostsämachine, Gärtner (Oostenrijk) no.21-2009 pag 11
• Sorgen-Merholz, M. van, Bio-karotten, Gemüsebaupraxis (Oostenrijk) no 2-2009 pag 1 en 12.