Minimale grondbewerking

Doelstelling

Het project heeft ten eerste tot doel om voor Nederlandse gronden potentieel geschikte grondbewerkingsmethoden te identificeren die minder energie kosten en minder uitstoot van broeikasgassen tot gevolg hebben dan conventioneel ploegen (25 cm diep) en daarna eggen. Dit in eerste instantie voor de biologische landbouw. Het tweede doel van het project is om de prestaties te meten van potentieel geschikte systemen, die door voorloper-telers op hun bedrijf worden toegepast.

Werkwijze

• Literatuuronderzoek naar extensieve grondbewerkingsmethoden, voor zover relevant voor de biologische landbouw (2008).
• Groepsbijeenkomst en één op één gesprekken met telers die aan de gang zijn (of willen) met extensieve grondbewerking om visies, doelen en mogelijke oplossingen te inventariseren (2008).
• Formuleren van een voorstel(len) voor on-farm onderzoek naar haalbaarheid/prestaties van door telers geïmplementeerde grondbewerkingsmethoden (2008).

Activiteiten 2009

• On-farm onderzoek naar prestaties extensieve grondbewerkingsmethoden (zo mogelijk starten in 2008, full steam 2009 en verder); energie, broeikasgassen, landbouwkundig.
• Inbreng expertise en begeleiding bij proef met grondbewerking binnen het project de Smaak van Morgen.

Het voornemen is om het on-farm onderzoek samen met de biologische telers die nu al met extensieve grondbewerking bezig zijn te plannen en uit te voeren. De wijze van communicatie met de sector zal hierbij ook aan de orde komen. In ieder geval wordt hierbij het bedrijvennetwerk nauw betrokken.

Planning

• 2008 Voorbereidingsfase:
  Vaststellen van potentieel mogelijke extensieve systemen voor grondbewerking en formuleren van onderzoekvoorstellen voor kennisvergaring om invoering op grotere schaal mogelijk te maken.
• Najaar 2008: go/no go moment voor starten on-farm grondbewerkingsonderzoek.
• 2009 en verder on-farm onderzoek.

Beoogd resultaat

Samenvatting bereikte resultaten in 2009

Een test met drie methoden van zaaibedbereiding op groen veld, alleen afsnijden (SMS), afsnijden + kopeggen (SMS+eggen) en afsnijden en meenemen in grondrol (VSS) leerde dat onder droge omstandigheden en op lichte grond de tarwegroenbemester en opgekomen onkruid het beste bestreden werden door inzet van de nieuwe VSS-AGRO machine. Andere telers preferen ondiep keren van de grond om onkruid en groenbemester te doden, vooral onder natte omstandigheden. Meenemen van een dergelijke methode en uitvoeren van testen onder variërende bodemomstandigheden lijkt erg interessant.

Door intensieve oppervlakkige bestrijding (tot ca. 12 cm diepte) van meerjarig onkruid in een NKG systeem nam de onkruiddichtheid in plekken onkruid af, maar er vond enige versleping plaats waardoor de plekken groter werden.

Op vijf NKG bedrijven werden bodemwaarnemingen verricht op percelen die twee jaar niet-kerend bewerkt waren om effecten van niet-kerende grondbewerking op de bodem te demonstreren. De metingen gaven een momentopname van de indringweerstand, de waterdoorlatendheid en het luchtgehalte van de grond. Positief is dat op alle bedrijven op de diepte waar een ploegzool verwacht mag worden een 'matige' verzadigde waterdoorlatendheid gemeten werd, wat voldoende is om overtollig regenwater tijdig te kunnen afvoeren. Dit ondanks het feit dat de luchtgehalten niet hoog waren. Krimpscheuren, wormgaten en oude wortelkanalen spelen hierbij een rol. Het plan is om dezelfde metingen over een aantal jaar te herhalen en zo te zien hoe zich de bodem ontwikkeld onder een NKG regime.

Productenlijst 2009

• Organisatie excursie naar bedrijf Harm Westers, Hornhuizen tbv de Bioconnect Productwerkgroep agv. op 1 juli 2009.
• Vermeulen, B., P. van Velde en B. Verwijs, 2009. Bodemfysische waarnemingen niet-kerende grondbewerking op praktijkbedrijven. Meetrapport 2009. PRI, Wageningen, Nota 648, 31 pp. + bijlagen.
• Vermeulen, G.D. Workshop Permanent onbereden en Minimaal bewerkt. Biokennisdag, Lelystad, 15 december 2009.